Home Concertagenda Dirigent Koorleden Bestuur Geschiedenis Concertfoto's Componisten Overige zaken

Tudor music

Een a-capella programma met werken van:


Wiliam Byrd       :   mass for four voices

                            Ave verum Corpus

Thomas Talis      :  The Lamentations of Jeremiah

                            If ye love me

John Tavener     :    Funeral Ikos


In de Tudor tijd (1485-1603) stond de kwaliteit van de  Engelse koren op een hoog niveau.

Byrd en Tallis zijn de twee beroemdste componisten uit die tijd die koormuziek gecomponeerd hebben.

Tavener was een tijdgenoot, maar dat is niet de Tavener die op het programma staat. Dat is namelijk Sir John Tavener uit de twintigste eeuw. Hij heeft zich bij het componeren van zijn muziek laten inspireren door Byzantijnse muziek, om zodoende de spiritualiteit in de muziek te leggen die naar zijn idee in de laat-middeleeuwen verloren ging bij de westerse muziek. Wat sfeer betreft sluit zijn werk dus goed aan bij dat van Tallis en Byrd.

Over het Tudor-tijdperk en haar componisten in die roerige tijd het volgende:Politieke  en religieuze omwentelingen kenmerken de 16e eeuw in Engeland.

De hele 16e eeuw stond in het teken van de anglicaanse reformatie.

Dit had vanzelfsprekend grote invloed op de manier waarop componisten uit die tijd, zoals Thomas Tallis en William Byrd met composities voor de erediensten omgingen.


In 1532, tijdens de regering van Hendrik VIII, (1509-1547) splitste de Engelse kerk zich formeel af van de Rooms-katholieke. De oorzaken van deze omwentelingen lagen vooral op het politieke, en niet op het religieusinhoudelijke vlak, daarom bleven de gevolgen voor liturgie en muziek aanvankelijk uit.

De grootste veranderingen deden zich voor tijdens het bewind van Edward VI(1547-1553).

Deze  veranderingen  werden bekrachtigd met de " Act of Uniformity ", waarin stond aangegeven dat de Engeltalige liturgie uit het 'English Book of Common Prayer' voortaan de enige toegestane liturgie zou zijn.

Onder Koningin Maria I (1553-1558) keerde het Rooms-katholicisme kortstondig terug. Toen echter Elizabeth I in 1558 de troon besteeg werd de Engelse ritus in ere hersteld, en kreeg de anglicaanse kerk de vorm die in grote lijnen tot op de dag van vandaag bestaat.

 

Thomas Tallis (1505 –1585) heeft zich tijdens deze roerige episode, als componist van kerkmuziek, staande weten te houden door zijn werken steeds aan te passen aan de toen geldende normen.


Het door het Achterhoeks Bachkoor uitgevoerde "If ye love me" van Tallis voldoet in zijn geheel aan de in de "Act of Uniformity" gestelde beperkingen.

Het Latijns is vervangen door Engels. De rijke melismische stijl ( melodische reeks van tonen op een lettergreep) wordt vervangen door de sobere syllabische:' for every syllable a note'. De zetting is vier stemmig.


'The Lamentations of Jeremiah' schreef Tallis voor de boeteviering op Witte Donderdag. Feitelijk bestaat deze Lamentatie uit twee delen, die beide als een verschillende modus gecomponeerd zijn. De eerste wordt geopend met de inleiding:' Incipit lamentatio' de tweede met 'De lamentatione'.

De woorden van deze verzen inspireerden Tallis tot een voornamelijk syllabische  zetting in een  polyfone stijl, die door de grote harmonische spanning een dramatische lading krijgen.

 

William Byrd (1543-1623) bleef zijn leven lang rooms-katholiek

Als lid van de Chapel Royal van het koninklijk hof was hij verplicht de anglicaanse  diensten bij te wonen. In 1595 verhuisde hij naar Harlington, een dorp in het graafschap Essex. Hier genoot hij de bescherming van  Lord John Petre, een welgestelde en invloedrijke katholiek.


De missen:

Byrd componeerde drie missen waarvan het Achterhoeks Bachkoor de vierstemmige vandaag voor u uitvoert. De eerste druk van deze vierstemmige mis stamt uit 1593. De titelzijde van deze uitgave bleef onbedrukt, om de anglicanen niet te provoceren.

Bij het componeren van de missen gebruikte hij niet, zoals op het continent op dat moment gebruikelijk, een polyfoon motet. Als grondslag neemt hij de Missa "Sine nomine "van John Tavener (1490-1545) de leraar van Tallis.


Mocht u meer te weten willen komen over de Tudor tijd dan kunt u terecht op http://englishhistory.net/tudor/faq.html#Eleven-b


De kerk in Zelhem waar zondag 28 maart de uitvoering is, werd gebouwd in de tijd dat de uitgevoerde muziek werd gecomponeerd.

zie:  http://www.zelhem.nl/  bij ' Algemeen/over Zelhem/historie

Tudor rose