William Byrd (1543-1623)

William Byrd, was een van Engeland's meest getalenteerde en gerespecteerde componisten van de laat Renaissance.    

De precieze geboortedatum van Byrd is niet bekend, hij kan ook vijf jaar ouder geweest zijn.

Hij begon zijn muzikale loopbaan als koorzanger in het jongenskoor van de Westminster. De muzikale leiding van dit koor was in handen van Thomas Tallis, die naast zijn leermeester tevens zijn vriend werd. Waarschijnlijk heeft Tallis ervoor gezorgd dat Byrd op twintigjarige leeftijd organist en dirigent werd van het koor van de Lincoln Cathedral, waarvoor hij ook orgel en koormuziek componeerde. Met het componeren voor Lincoln Cathedral is hij, tegen geringe vergoeding, doorgegaan ook lang nadat hij uit Lincoln vertrokken was, aangezien dat een van de voorwaarden van de autoriteiten was om hem te laten vertrekken.

Hij trouwde in 1568, en kreeg  zeven kinderen. Van een van zijn kinderen (Thomas) was Tallis de peetoom.


In 1572 vertrekt hij vervolgens naar Londen waar hij de prestigieuze post bezet van "Gentleman of her Majesties Chapel".

Alhoewel hij een trouw lid was van de Rooms Katholieke kerk, bleef hij tot zijn dood een loyaal lid van het Anglicaans muzikaal establishment.

Als "papist" bekend staan was toentertijd echter niet geheel zonder gevaar. Het is aan bescherming door zijn vrienden uit de hoogste klasse (tot aan de Koningin toe) te danken dat het hem niet onmogelijk gemaakt werd zijn werk te blijven doen. Desalniettemin besluit hij in 1593 om Londen te verlaten, en verhuist hij met zijn familie naar een boerderij in Stondon Place in de buurt van zijn beschermheer de katholieke Lord Petre, waar hij zich veilig waant. Hier onderneemt hij het meest ambitieuze en tevens gevaarlijke project uit zijn leven, de compositie van meer dan honderd werken speciaal bestemd voor de jaarcyclus van de Rooms Katholieke Latijnse dienst. Bij de publicatie durfde de uitgever er zijn naam niet op te zetten waardoor Byrd als uitgever vermeld werd.


De composities,waarvan de vierstemmige mis die het Achterhoeks Bachkoor uitvoert een deel is, waren bedoeld om in kleine kring uitgevoerd te worden, zoals in huiskamerverband van Rooms Katholieken. Het was daarbij niet ongewoon dat elke stem dan door een persoon gezongen werd.  Bij de onderhavige mis heeft hij duidelijk gebruik gemaakt van de basis structuur van de "Meane" mis van Taverner, waarbij tevens de opening van het Sanctus een bewerking is door Byrd van het gelijke deel bij Taverner's mis.

Byrd's vroege muziek laat zien hoe hij zich heeft laten inspireren door John Taverner, T. Tallis en C.Tye. Desalniettemin is het verbazingwekkend om te zien hoe snel hij zich uit de schaduw van zijn voorgangers weet los te maken, om daarbij een volledig authentieke eigen stijl te ontwikkelen. Vooral door zijn vocale muziek wist hij zich in zijn tijd een unieke plek te verwerven. Was het toen nog gewoonte om slechts van muzikale logica uit te gaan, Byrd liet zich bij het componeren tevens leiden door de tekst.

Bij het ontwikkelen van z'n eigen stijl is hij te rade gegaan bij eigentijdse Italiaanse componisten waarmee hij contact onderhield en waarvan hij bladmuziek tot zijn beschikking had.

Zijn muziek voor de "viginalls" ( het woord omsloot toentertijd wat we tegenwoordig aanduiden met klavecimbel, spinet en virginaal) bestrijkt slechts een klein gedeelte van zijn oeuvre, maar heeft desondanks de componeerstijl voor deze instrumenten tot volwassenheid gebracht.

Aangezien Byrd op het continent niet bekend was, is zijn invloed daar gering. Heel anders was dat in Engeland, waar hij vele leerlingen gehad heeft die zijn stijlopvatting van de polyfonie verder uitgewerkt hebben, en waar hij generaties lang componisten geïnspireerd heeft, waardoor hij gememoreerd wordt als: 'cultivated by many and admired by all.

Geraadpleegde websites:

http://www.hoasm.org/IVM/WilliamByrd.html

http://www.classical.net/music/comp.lst/byrd.html


Home Concertagenda Dirigent Koorleden Bestuur Geschiedenis Concertfoto's Componisten Overige zaken